Inaugural_session_of_Polish_Academy_of_Literature_in_1933

Czar minionych czasów – XX-lecie międzywojenne

Z jednej strony bardzo odległe, ale z drugiej – jeszcze się o nich pamięta. Były zupełnie inne od dzisiejszych, ale można też znaleźć sporo podobieństw. Dlaczego lata przedwojenne tak wielu interesują? Ponieważ im więcej się o nich człowiek dowiaduje, tym bardziej go one fascynują.

Bo jest o czym opowiadać. W 1933 roku powstał pierwszy w pełni udźwiękowiony film fabularny w Polsce pt. „Każdemu wolno kochać” – i przez następne 6 lat nasze kino wydało tyle świetnych produkcji, że w oczach wielu zasłużyło na miano wspaniałego, wielkiego, wyborowego. Odkrywa się to dzisiaj na nowo – także dzięki serialowi emitowanemu przez TVP, pokazującemu historię Eugeniusza Bodo – jednego z największych gwiazdorów tamtych czasów. Używając współczesnej nomenklatury, należy nazwać tego człowieka celebrytą – w pozytywnym tego słowa znaczeniu. Był też Adolf Dymsza, Aleksander Żabczyński, przepiękne Helena Grossówna i Ina Benita oraz wielu innych znakomitych aktorów. Filmy takie jak „Paweł i Gaweł”, „Piętro wyżej” czy „Sportowiec mimo woli” to realizacje, które trzeba obejrzeć. Są one dzisiaj dostępne on-line np. w serwisie YouTube.

Słów kilka o polityce. Nie można tutaj pominąć największej postaci tamtych czasów, czyli Józefa Piłsudskiego. Jego działalność, szczególnie po 1926 roku, jest oceniana niejednoznacznie. Jednak to wcale nie przeszkadza w tym, aby zapamiętać go jako wspaniałego bohatera i twórcę polskiej niepodległości – i tak też go nazywać. Można jeszcze dodać, iż jego przywództwo w bitwie z bolszewikami w 1920 roku spowodowało, że odparliśmy napór Armii Czerwonej. A byliśmy wtedy bardzo młodym, a więc słabo zorganizowanym państwem. Wygrana w tamtej wojnie stała się faktem dzięki kilku czynnikom. Twarde zarządzanie Marszałka było jednym z najważniejszych – dezercja oznaczała karę śmierci. Drugi istotny powód to wyśmienita taktyka – dowódca nauczył się jej, m.in. studiując dzieła swojego idola, Napoleona.

Co takiego zdarzyło się w tym 1926? Bardzo niezadowolony z poczynań ówcześnie rządzących Piłsudski postanowił przeprowadzić zamach stanu, dzisiaj zwany majowym. Walki toczyły się na ulicach Warszawy i zginęło w nich 379 osób, w tym również cywile. Marszałek był też znany z ciętego języka – im więcej miał lat, tym ostrzejszych używał słów. Wiele z nich nie nadaje się do cytowania w niniejszym tekście, ale można przytoczyć np. ten: „Ja też potrafię w mordę bić”. Podsumowując politykę tamtych czasów, trzeba zaznaczyć przynajmniej jedno podobieństwo do tego, co dzieje się dzisiaj – ciężkie i wulgarne potyczki sejmowe zdarzały się często.

Ważną postacią był też generał Bolesław Wieniawa-Długoszewski – znany nie tylko ze swoich talentów batalistycznych i dyplomatycznych, ale także ze swojego obycia towarzyskiego i poczucia humoru. Na jednym z bali pewna dama opowiadała, jakie zalety musi mieć jej kochanek. Wśród wielu cech znalazło się, iż idealny mężczyzna musi mieć 30 cm… Wieniawa odparł wtedy:„Szanowna Pani, nie dam sobie uciąć 10 centymetrów!”. Inna historia mówi, jak pewnego razu nasz bohater założył się z kolegami, że wjedzie po schodach na pierwsze piętro warszawskiego hotelu – siedząc na swoim koniu – i udało mu się to.

Czego by nie pisać o tamtym życiu, walkach i wojnach, jedno trzeba wiedzieć na pewno – polski mundur był niemalże przedmiotem czci. Żołnierze cieszyli się ogromnym szacunkiem i czuło się to na każdym kroku. Nie używano wtedy zbyt często słowa takiego jak „patriotyzm”, a mimo to miłość do ojczyzny znajdowała się na jednym z pierwszych miejsc w hierarchii wartości ludzi. Trudno się temu dziwić – dopiero co odzyskano wolność. Odnotować należy też ciekawostkę, iż urzędnik państwowy wiedział, że jeśli dopuści się korupcji, zostanie zgodnie z prawem zabity. Jednak żadnej kary śmierci nie wykonano.

To było kilka mniej lub bardziej ważnych faktów o tamtej Polsce. Istniała ona 21 lat. Na bazie jej tradycji od 1989 roku zaczęto tworzyć III Rzeczpospolitą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *