Route_66_2073773569_7b3fae3b91_b

Przemyślenia na amerykańskich bezdrożach

Jest na świecie parę książek, które zyskały miano kultowej. Każdy je zna, czyta lub przynajmniej o nich słyszał. Przed wami dzieło legendarne w USA, o którym w Polsce słyszało niewiele osób a szkoda. Jego tytuł to Zen i Sztuka Oporządzania Motocykla – i nie powie on czytelnikowi nic o faktycznej treści.

A więc, o czym ono jest? O mężczyźnie spędzającym wakacje, jadąc wraz z dwójką przyjaciół oraz synem przez Amerykę. Podróż odbywa się motocyklami głównie przez prerie, a więc boczne i zapomniane drogi. Wycieczka taka zdarzyła się naprawdę, jednak opowiadanie o niej w rzeczywistości jest jedynie tłem dla snucia różnego rodzaju historii czy rozważań o życiu. Banalne prawda? Jednak okazuje, że wcale nie.

Czego można się tam dowiedzieć? Bardzo wielu użytecznych na co dzień i nie tylko rzeczy, takich jak to, że do jednego celu prowadzi wiele dróg – instrukcja postępowania, z którą zaznajamiamy się już wcześniej, nie jest w żadnym przypadku jedyną skuteczną metodą, ażeby osiągnąć sukces. Możemy zrozumieć również, że świat mechaniczny współgra z tym metafizycznym i romantycznym – każdy inżynier musi bowiem czuć pewną duchową energię i pasję w stosunku do tego, co robi. Z kolei artysta musi zachowywać pewne ramy techniczne w swoich dziełach.

Mało? Oczywiście, że nie. Powyższe przykłady opisane bardzo pobieżnie to jedynie część faktycznej wartości całej powieści, którą jeśli chciałoby się streścić, należałoby poświęcić na to kilkanaście stron. Warto jednak zaznaczyć – są osoby, które twierdzą, że po lekturze tej książki zmienili spojrzenie na świat.

W Stanach Zjednoczonych powieść została wydana po raz pierwszy w roku 1974 i według niektórych stała się, jeśli nie biblią, to przynajmniej jedną z ważniejszych książek pokolenia młodych ludzi, którym przyszło żyć w czasach powolnego zmierzchu ruchu hipisowskiego. Znajdywali oni w niej odpowiedzi na nęcące wiele osób problemy w zabieganym i konsumpcyjnym społeczeństwie. W Polsce po raz pierwszy dzieło ukazało się dopiero w 1994 roku. Być może z powodu okoliczności nie zyskało wielkiego rozgłosu. Co nie oznacza, że nie można obecnie spotkać również tutaj ludzi nim zachwyconych.

Jak często w takich sytuacjach bywa, Robert M. Pirsig, który jest autorem dzieła, musiał natrudzić się, by jego tekst został w ogóle wydrukowany. Po długich poszukiwaniach i odrzuceniu przez stu dwudziestu wydawców znalazł się jeden, który się na to zdecydował – i nie liczył on na zyski. Jak się później okazało, książka stała się bestsellerem, a jej autor został zasypany wszelakimi honorami – listami, propozycjami wywiadów i adaptacji filmowych. Można nawiązać próbę zrozumienia wydawców, którzy nie widzieli w niej nic fascynującego – nie jest to wszak klasyczna opowieść zawierająca kilka mrożących krew w żyłach wątków i satysfakcjonujące emocjonalnie zakończenie. Jest w niej za to dość sporo filozofii (jednak tej w miarę życiowej) czy też opisy amerykańskiej przyrody. Warto zaznaczyć też, że nie jest to dzieło łatwe – ale są również o wiele trudniejsze.

Jest też napisana przez Roberta M. Pirsiga i wydana w 1995 roku książka Lila: rozprawa o moralności. Jest ona poniekąd kontynuacją wcześniejszych przemyśleń. Tym razem główny bohater podróżuje łodzią, a swoją towarzyszkę poznaje dopiero w trakcie podróży. Ta część nie zdobyła już tak dużej popularności, choć również jest wartościowa, a momentami nawet zachwycająca i ostatecznie godna uwagi.

Książka Zen i Sztuka Oporządzania Motocykla jest obok W drodze Jacka Kerouac’a najlepszą i najbardziej znaną amerykańską książką drogi na świecie. Jeśli ktoś szuka czegoś oryginalnego i jednocześnie zmuszającego do refleksji, warto, aby sięgnął przynajmniej po pierwszą wymienioną. Dzięki temu może odkryć skrawek kultury amerykańskiej i parę innych rzeczy.

Michał Kubik

Nowy Gwóźdź Programu

Nowy Gwóźdź Programu

Nowy Gwóźdź Programu to dwumiesięcznik studencki wydawany od 1995 roku przez Niezależne Zrzeszenie Studentów Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Redaktorami są studenci śląskich uczelni, którzy na łamach magazynu dzielą się swoimi spostrzeżeniami na temat podróży po świecie, kultury, problemów społecznych, planów zawodowych, a także promują własne prace artystyczne w Galerii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *